فاکتورهای منفی

 

در التیام زخم فاکتورهای متعددی نقش دارند و عوامل خارجی و داخلی زیادی روند بهبود زخم را تغییر می دهند.

عوامل خارجی مربوط به بدن بیمار و محیط اطراف او می باشد بنابراین گام اول در درمان زخم بررسی، شناخت و کنترل عوامل خارجی موثر بر بهبود زخم می باشد که از طریق ارزیابی بیمار عملی می گردد.

  • سن: با افزایش سن روند بهبود زخم و پاسخ های التهابی کند شده وسیستم ایمنی بیمارتضعیف می گردد وبایستی مراقب بروز عفونت در زخم این افراد بود. همچنین به دلیل کاهش ساخت کلاژن و مویرگ سازی در افراد سالمند زخم با سرعت کمتری نسبت به افراد جوان تر اپیتلیزه شده و بهبود می یابد.
  • میزان حجم بدن: چاقی، لاغری باعث افزایش فشارموضعی روی پوست شده،ایجاد زخم را تسهیل می کنند. با استفاده از سطوح توزیع فشار مناسب مانند استفاده از تشک مواج می توان این فشار اضافی را حذف نمود.
  • میزان اکسیژن رسانی بافتی: سیگار کشیدن و مشکلات تنفسی میزان اکسیژن رسانی به زخم را کاهش داده و ترمیم زخم را مختل می نماید.
  • ابتلا به بیماریهای زمینه ای مانند دیابت، ایدز، نارسایی قلب و عروق، سرطان، کم خونی در مجموع تاثیر منفی در التیام زخم دارند.
  • بدخیمی: رشد سلولهای سرطانی سبب کاهش مواد مغذی مورد نیاز جهت بهبود زخم می گردد.
  • اختلالات سرکوب کننده سیستم ایمنی: این نوع بیماریها فاز التهابی التیام زخم را سرکوب می نماید. آرتریت روماتوئید، بیماریهای التهابی روده از این دسته اند.
  • داروهای مصرفی: داروهای شیمی درمانی، کورتن و داروهای ضد التهاب و ضد درد با به تعویق انداختن فاز التهابی فرایند بهبود زخم را کند می نمایند.
  • وضعیت تغذیه بیمار: زخم جهت بهبود به ویتامین آ، ویتامین ث، گروه ویتامینهای ب، ویتامین ایی، مس، آهن و روی نیازمند است. در صورتی که بهبود زخم به کندی پیش می رود ممکن است سوء تغذیه، کاهش پروتئین یا هر یک از مواد مغذی ذکر شده در بدن سبب بروز این حالت شده باشد.
  • چاقی: بافت چربی ذخیره عروقی و خونرسانی ضعیفی دارد.

عوامل داخلی مربوط به موضع زخم می باشند و از طریق ارزیابی زخم قابل شناسایی هستند شامل:

  • میزان رطوبت سطح زخم: مطالعات علمی در طی پنجاه سال اخیر نشان می دهد مرطوب نگه داشتن زخم روند بهبود زخم را بسیارسریعترمی نماید. باورسنتی که می گوید "زخم را در مجاورت هوا قرار دهید تا خشک شده، زودتر بهبود پیدا کند" امروزه در علم پزشکی جایگاهی ندارد.
  • دمای زخم: دمای بدن انسان (دمای 37 درجه سانتیگراد) مناسب ترین دما جهت بافت سازی، تقسیم سلولی و تسریع بهبود زخم می باشد.
  • نیروهای کششی و سایشی: با کشیدن بیمار بر روی سطح ملافه، وجود چین و چروک و خرده های ریز غذا در بستر بیمار میزان نیروهای برنده پوست افزایش یافته و سطحی ترین لایه پوست- اپیدرم- آسیب می بیند در واقع زخم بستر از همین نقطه آغاز می شود.
  • جسم خارجی در موضع زخم از بسته شدن زخم جلوگیری کرده و باعث بروز عفونت زخم می شود. باقیمانده نخ بخیه یا پانسمان از بهبود موثر زخم جلوگیری می کند.
  • عفونت موضعی و سیستمیک زخم: عفونت با افزایش میزان متابولیسم و افزایش دمای بدن سبب مهار بهبود زخم می شود. زخم عفونی بهبود پیدا نمی کند. درمان عفونت زخم به درمان زخم ارجح می باشد.